Truy cập nội dung luôn

 

Chào mừng bạn đến với trang web của Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tỉnh Tiền Giang

Chi tiết tin

Trao đổi: Bàn về thời điểm phát sinh tư cách Bị can của tác giả Khắc Tín.
04/09/2018

Theo tác giả Khắc Tín: Quyết định khởi tố bị can đó đã có hiệu lực mà không cần sự phê chuẩn của Viện kiểm sát. Xin trích dẫn một đoạn của bài viết:
“theo quy định tại Điều 183 BLTTHS “Việc hỏi cung bị can phải do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can”. Và khi so sánh giữa Khoản 1 Điều 183 BLTTHS và Khoản 3 Điều 179 BLTTHS “Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can, Cơ quan điều tra phải gửi quyết định này và tài liệu có liên quan đến việc thay đổi hoặc bổ sung đó cho Viện kiểm sát cùng cấp để xét phê chuẩn.” Thì có thể thấy việc dùng từ “ngay” đối với việc hỏi cung lần đầu là cấp thiết, vì khi đó những lời khai mà bị can cung cấp sẽ là tài liệu có giá trị cao để Viện kiểm sát có thể xem xét, nghiên cứu phê chuẩn quyết định khởi tố bị can cũng như là chứng cứ vững chắc phục vụ cho việc truy tố sau này.”
Qua nghiên cứu tôi nhận thấy quan điểm thứ hai về thời điểm phát sinh tư cách bị can là sau khi có quyết định phê chuẩn của Viện kiểm sát là đúng, vì những điểm sau:
Thứ nhất: Ý nghĩa của từ “Phê chuẩn”
- Theo từ điển tiếng Việt. “Phê chuẩn” là một động từ được hiểu là người hoặc cấp có thẩm quyền xem xét và đồng ý thông qua (cho thi hành) những văn bản, dự thảo, v.v… 
- Theo giải thích của Luật, căn cứ Khoản 8 Điều 2 Luật Điều ước quốc tế “Phê chuẩn là hành vi pháp lý do Quốc hội hoặc Chủ tịch nước thực hiện để chấp nhận sự ràng buộc của điều ước quốc tế đã ký đối với nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.”
Từ việc giải thích từ ngữ trên chúng ta có thể hiểu nghĩa của từ “Phê chuẩn” trong Quyết định phê chuẩn khởi tố bị can của Viện kiểm sát là hành động pháp lý đồng ý cho thông qua (thi hành) Quyết định khởi tố bị can của Cơ quan điều tra.
Thứ hai: Giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can.
Có thể thấy rằng thời điểm giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can rất quan trọng vì khi đó người bị khởi tố sẽ được thông báo về quyền, nghĩa vụ của mình với tư cách là bị can. Theo Chương XI “Khởi tố bị can và hỏi cung bị can” của Bộ luật tố tụng Hình sự (BLTTHS) thì có 02 vị trí nằm trong Điều 179 và Điều 183 BLTTHS quy định về thời điểm giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can.
1. Khoản 5 Điều 179 BLTTHS “Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can hoặc quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra phải giao ngay quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can.”
Phân tích Khoản 5 Điều 179 BLTTHS có thể thấy khi Cơ quan điều tra nhận một trong hai “Quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can” hoặc “Quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát” thì Cơ quan điều tra phải giao ngay “Quyết định khởi tố bị can” (của Cơ quan điều tra hoặc của Viện kiểm sát) và “Quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can” (nếu quyết định khởi tố bị can là của Cơ quan điều tra), ngay sau đó phải tiến hành giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can. Qua đó có thể thấy rằng thời điểm phát sinh tư cách bị can là khi nhận cả hai Quyết định khởi tố bị can và Quyết đinh phê chuẩn quyết định khởi tố bị can hoặc chỉ nhận quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát. Điều đó chứng minh cho quan điểm thứ hai về thời điểm tư cách bị can chỉ hình thành khi bị can nhận được Quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can của Viện kiểm sát.
2. Khoản 2 Điều 183 BLTTHS “Trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu, Điều tra viên phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 60 của Bộ luật này. Việc này phải ghi vào biên bản.” (Điều 60 quy định về Bị can, quyền và nghĩa vụ bị can). 
Tại khoản này quy định việc giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can được thực hiện trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu, theo đó hỏi cung lần đầu quy định tại Khoản 1 Điều 183 BLTTHS “Việc hỏi cung bị can do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can”. 
Vấn đề đặt ra ở đây là “Quyết định khởi tố bị can” đó đã được sự phê chuẩn của Viện kiểm sát hay chưa?
- Vận dụng về việc định nghĩa của động từ “Phê chuẩn” để lý giải cho việc Khoản 2 Điều 183 BLTTHS quy định về việc phải giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can, vì chỉ khi hành động pháp lý phê chuẩn được thực hiện thì Điều tra viên mới tiến hành giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can. Từ đó suy ra, Quyết định khởi tố bị can được nhắc tới tại Khoản 1 Điều 183 BLTTHS là quyết định đã được phê chuẩn bởi Viện kiểm sát. 
- Mặt khác, Chúng ta biết rằng Bộ luật tố tụng hình sự là cách thức, trình tự tiến hành các hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, của các cơ quan nhà nước khác và các tổ chức xã hội góp phần vào việc giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự. 
Việc sắp xếp các Điều, Khoản trong Bộ luật cũng sẽ theo một trình tự, thời gian hợp lý để Bộ luật có thể áp dụng vào thực tế. Tại Chương XI “Khởi tố bị can và hỏi cung bị can” sắp xếp các điều khoản theo thứ tự như sau:
Điều 179. Khởi tố bị can
Điều 180. Thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can
Điều 181. Tạm đình chỉ chức vụ bị can đang đảm nhiệm
Điều 182. Triệu tập bị can
Điều 183. Hỏi cung bị can
Điều 184. Biên bản hỏi cung bị can
Nếu lý giải theo cách như vậy thì ta sẽ có một trình tự thủ tục tổng quát từ khi khởi tố cho đến khi hỏi cung như sau:
Quyết định khởi tố bị can, Quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can (Giao quyết định, giải thích quyền và nghĩa vụ) – Triệu tập bị can – (Giải thích quyền và nghĩa vụ ) Hỏi cung bị can. Như vậy việc giao quyết định và giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can sẽ tiến hành sau khi có quyết định phê chuẩn của Viện kiểm sát và trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu. Vì vây, tại Khoản 1 Điều 183 BLTTHS “Việc hỏi cung bị can do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can” phải được hiểu là Quyết định khởi tố bị can đó đã có hiệu lực tức là đã được phê chuẩn của Viện kiểm sát.
Từ việc giải thích về vị trí của việc giải thích quyền, nghĩa vụ cho bị can tại (1) và (2) có thể thấy về mối liên hệ thì 02 (hai) điều luật này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau về thời gian và trình tự áp dụng pháp luật, đây là quan hệ lệ thuộc với nhau, quyết định khởi tố bị can của Cơ quan điều tra có hiệu lực pháp luật khi đã được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn, khi đó người bị khởi tố mới chính thức được xác định tư cách tham gia tố tụng là bị can trong vụ án hình sự; cùng thời điểm này Điều tra viên mới được tiến hành hỏi cung, có trách nhiệm giải thích quyền và nghĩa vụ cho bị can theo quy định tại Điều 60 Bộ luật TTHS.
Trên đây là những phản biện về quan điểm Thời điểm phát sinh tư cách bị can của tác giả Khắc Tín. Theo tôi, thời điểm phát sinh tư cách bị can bắt đầu từ khi người bị khởi tố nhận Quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và được giải thích về quyền, nghĩa vụ của bị can.
Trong quá trình nghiên cứu còn nhiều thiết sót. Rất mong quý bạn đọc góp ý và bổ sung.

Thảo luận tại đây

Trà My-VKSND thị xã Cai Lậy

Văn bản chỉ đạo điều hành Văn bản chỉ đạo điều hành

Liên kết Liên kết

Thống kê Thống kê

  Đang truy cập : 1
  Hôm nay: 109
  Tổng lượt truy cập: 140248